Viski kültürünün derinliklerine indikçe, üretim süreçlerinden fıçı detaylarına kadar pek çok teknik konuyu ele alıyoruz. Ancak bu kültürün bir parçası olan tüketim aşamasının, biyolojik ve yasal sorumlulukları da en az üretim kadar teknik bir konudur. Bu yazıda, sıkça merak edilen promil kavramını, alkolün vücuttaki etkilerini ve viski özelinde bu değerlerin nasıl şekillendiğini mercek altına alıyoruz.
Alkollü araç kullanmak hem sizin hem de başkalarının can güvenliğini tehlikeye atar ve yasal olarak suçtur. Lütfen alkollü araç kullanmayınız.
Promil Nedir ve Nasıl Hesaplanır?
Promil kelimesi Latince "per mille" ifadesinden gelir ve "binde bir" anlamına gelir. Adli tıp ve trafik denetimlerinde kullanılan promil değeri, 100 mililitre kandaki alkol miktarını miligram cinsinden ifade eder. Örneğin, 0.50 promil demek, kişinin 100 mililitre kanında 50 miligram alkol bulunduğu anlamına gelir.
Alkol vücuda alındığında sindirim sisteminden hızla kana karışır. Alkolün vücuttaki dağılımı vücut ağırlığına, cinsiyete, mide doluluk oranına ve metabolizma hızına göre büyük farklılıklar gösterir. Bu nedenle promil hesaplamaları kişiden kişiye değişen dinamik bir yapıya sahiptir. Emniyet Genel Müdürlüğü Trafik Başkanlığı verilerine göre, alkolün kandaki yoğunluğu tüketilen miktarla doğrudan ilişkili olsa da, bireysel parametreler sonucu belirleyen asıl unsurlardır.
Alkolün Kandaki Etkileri ve Promil Tablosu
Aşağıdaki tablo, farklı içki türlerinin teorik olarak promil üzerindeki etkilerini göstermektedir. Bu veriler yalnızca promil kavramının ve alkolün etkisinin anlaşılması için hazırlanmış teorik örneklerdir. Yaş, kilo, genetik yapı ve o anki sağlık durumu sonuçları tamamen değiştirebilir.
Buradaki verileri kendiniz için asla referans almamalı ve kesinlikle alkollü araç kullanmamalısınız.
| İçki Türü | Birim Miktar (ml) | Alkol Oranı (%) | Kadın (60kg) | Kadın (80kg) | Erkek (70kg) | Erkek (90kg) |
| Viski | 45 ml (1 Duble) | 40 | 0.45 Promil | 0.33 Promil | 0.34 Promil | 0.27 Promil |
| Rakı | 45 ml (1 Duble) | 45 | 0.51 Promil | 0.38 Promil | 0.39 Promil | 0.30 Promil |
| Bira | 330 ml (1 Kutu) | 5 | 0.38 Promil | 0.28 Promil | 0.29 Promil | 0.22 Promil |
| Şarap | 150 ml (1 Kadeh) | 12 | 0.41 Promil | 0.31 Promil | 0.31 Promil | 0.24 Promil |
| Cin | 45 ml (1 Duble) | 40 | 0.45 Promil | 0.33 Promil | 0.34 Promil | 0.27 Promil |
Zaman İçinde Promil Değişimi
Vücut, alkolü karaciğer yoluyla belirli bir hızda yakar. Ortalama bir yetişkinde kandaki alkol düzeyi her saat başı yaklaşık 0.15 promil azalır. Ancak bu süre uykuda veya hareket halindeyken değişmez; "kahve içmek" veya "soğuk duş almak" kandaki alkol miktarını azaltmaz, sadece algıyı geçici olarak yanıltır.
Aşağıdaki tablo, başlangıçta 1.00 promil seviyesindeki bir bireyin teorik zaman skalasını göstermektedir. Bu değerler yalnızca bilimsel bir modellemedir, kişisel metabolizma hızına göre sapmalar gösterebilir. Lütfen bu verilere güvenerek trafiğe çıkmayınız.
| Süre | Kalan Promil Değeri (Teorik) | Vücuttaki Genel Etki |
| 1. Saat | 0.85 Promil | Reflekslerde yavaşlama, özgüven artışı |
| 3. Saat | 0.55 Promil | Dikkat dağılması, koordinasyon zayıflığı |
| 5. Saat | 0.25 Promil | Hafif uyku hali, tepki süresinde uzama |
| 7. Saat | 0.00 Promil | Sistemin alkolden temizlenmesi |
Promil Seviyelerine Göre Alkolün Fiziksel Etkileri
Alkol, merkezi sinir sistemi üzerinde baskılayıcı bir etkiye sahiptir. Promil seviyesi yükseldikçe vücuttaki etkiler şu şekilde ilerler:
0.20 - 0.50 Promil: Kişide hafif bir rahatlama ve sıcaklık hissi oluşur. Ancak bu seviyede dahi araç kullanırken odaklanma yeteneği azalmaya başlar ve hareketli nesneleri takip etmek zorlaşır.
0.50 - 0.80 Promil: Yasal sınır olan 0.50 aşıldığında refleksler belirgin şekilde yavaşlar. Koordinasyon bozulur, direksiyon hakimiyeti zayıflar ve çevredeki trafik uyarılarına verilen tepki süresi uzar.
0.80 - 1.20 Promil: Görme alanı daralır (tünel görüşü), denge kaybı yaşanır. Kişi, durumunun farkında olmayabilir ve gereksiz riskler almaya meyillidir.
1.50 Promil ve Üzeri: Belirgin sarhoşluk halidir. Yürüme ve konuşma zorlaşır, mide bulantısı başlayabilir ve ciddi bilinç bulanıklığı gözlenir.
Viski Tadım eğitim seti (ücretsiz)
1. Viski Tadım Eğitim Dosyası
2. Viski Tadım Not Defteri
3. Viski Tadım Çarkı Grafik Dosyası
Dünyadan İlginç Alkol ve Trafik Uygulamaları
Alkol ve sürüş konusundaki yasal sınırlar ülkeden ülkeye farklılık gösterir. Türkiye'de hususi otomobiller için sınır 0.50 promil iken, ticari araçlarda bu sınır 0.20 promildir.
Bazı ülkelerde ise "sıfır tolerans" ilkesi hakimdir. Örneğin Çek Cumhuriyeti, Macaristan ve Romanya'da kandaki alkol sınırı 0.00'dır. Yani bir yudum alkol dahi yasal olarak suç sayılır. Amerika Birleşik Devletleri ve İngiltere gibi ülkelerde ise genel sınır 0.80 promil olarak belirlenmiştir, ancak bu ülkelerde cezalar hapis ve ehliyetin kalıcı iptaline kadar gidebilmektedir.
İsveç gibi İskandinav ülkelerinde bazı araçlarda "Alkol Kilidi" (Alcolock) sistemi bulunur. Sürücü araca bindiğinde üflemeden araç çalışmaz. Eğer sistem alkol algılarsa motor kilitlenir.
Viski tadımı ve kültürü keyifli bir yolculuktur, ancak bu yolculuğun güvenli bitmesi her zaman önceliğimizdir. Bilinçli bir tadımcı, kendi sınırlarını ve alkolün vücudundaki etkilerini bilen kişidir. Keyifli ama hepsinden önemlisi güvenli tadımlar dilerim.
