Viski Terimleri ve Sözlüğü: A’dan Z’ye Viski Kültürü

Viskideki saf etil alkol miktarının toplam sıvı hacmine oranını yüzde cinsinden ifade eder. İskoç viski yasalarına göre bir içeceğin viski olarak adlandırılabilmesi için en az %40 ABV ile şişelenmesi zorunludur.

Hükümetler tarafından litre başına uygulanan vergidir. Viski fiyatının önemli bir kısmını oluşturan bu vergi, alkol derecesi arttıkça yükselir. Birleşik Krallık gibi pazarlarda şişe fiyatının %65-75’i bu vergilerden oluşmaktadır.

Damıtım evindeki spirit stillerinden çıkan, henüz fıçıya girmemiş, şeffaf ve yüksek alkollü sıvıdır. Olgunlaşma süreci tamamlanmadan viski olarak adlandırılamaz.

Single malt viskinin temel ham maddesidir. Nişasta oranı yüksek, azot oranı düşük arpalar tercih edilir. İskoçya’da Golden Promise ve Concerto gibi çeşitler yaygın olarak kullanılır.

İkinci damıtma sırasında imbiğin başından gelen ilk kısımdır. Genellikle uçucu ve istenmeyen bileşenler içerdiği için ISR tankına alınmaz, bir sonraki damıtma için feints tankına aktarılır.

Viskide yutkunma sonrası damakta kalan aroma ve bu aromanın süresini tanımlar. Ayrıca olgunlaşma sürecinin sonunda viskinin farklı bir fıçı türüne (örneğin Şeri veya Port) aktarılması işlemine de "fıçı bitişi" denir.

Birden fazla damıtım evinden gelen tahıl viskilerinin karıştırılmasıyla elde edilir.

Yalnızca maltlanmış arpa kullanılarak üretilen ve birden fazla damıtım evinden gelen tek malt viskilerin harmanlanmasıdır. Geçmişte "vatted malt" veya "pure malt" olarak da bilinirdi.

Bir veya daha fazla tek malt viskinin, bir veya daha fazla tahıl viskisiyle karıştırılmasıdır. Dünya genelinde satılan İskoç viskilerinin yaklaşık %90'ı bu kategoridedir.

ABD yasalarına göre en az %51 mısır içeren, yeni ve içi yakılmış meşe fıçılarda dinlendirilen Amerika'ya özgü bir viski türüdür.

Viskinin su ile seyreltilmeden, fıçıdan çıktığı alkol derecesiyle (%50-65 ABV civarı) şişelenmiş halidir.

Mash bill içeriğinde en az %51 oranında çavdar kullanılan viski türüdür. Özellikle ABD ve Kanada'da yaygındır.

Viskinin yaklaşık 0°C’ye soğutularak tortu oluşturan yağ asitlerinin süzülmesi işlemidir. Görsel berraklık sağlar ancak bazı viski tutkunları aroma kaybına neden olduğunu düşünür

Alkolün sudan daha düşük sıcaklıkta buharlaşması prensibine dayanan, alkol oranını yükseltme işlemidir. İskoç malt viskileri genellikle bakır ibiklerde (pot stills) iki kez damıtılır.

Maltlama sırasında açığa çıkan ve mashing (mayşeleme) aşamasında nişastayı şekere dönüştüren enzim grubudur.

Mayşeleme işlemi sonrası mashtun içinde kalan, şekeri alınmış katı arpa kalıntılarıdır. Genellikle hayvan yemi olarak değerlendirilir.

Fermantasyon sırasında asit ve alkolün birleşmesiyle oluşan, viskiye meyvemsi ve çiçeksi aromalar veren bileşiklerdir. Armut drop, elma ve muz gibi notalardan sorumludur.

Viskinin fıçı içerisinde gözenekli yapı sayesinde buharlaşarak havaya karışmasıdır.

İkinci damıtmanın son kısmıdır. Düşük alkollü ve ağır aromalıdır; bir sonraki damıtma için saklanır

Şekerli sıvının (wort) maya ile buluşarak alkol ve karbondioksite dönüştüğü 48-120 saat süren aşamadır. Bu süreçte tat profilini belirleyen kongenerler oluşur.

Viskinin karakterinin %60-80’ini aldığı, meşe ağacından yapılan olgunlaştırma kabıdır. İskoçya'da maksimum 700 litre hacimle sınırlandırılmıştır.

Maltlanmış arpanın değirmende öğütülmüş halidir. İdeal bir grist %10 un (flour), %70 kırıntı (grits) ve %20 kabuktan (husk) oluşur.

Hem pot still (imbik) hem de kolonlu sistemin özelliklerini taşıyan, genellikle Bourbon üretiminde modern butik damıtım evlerinde kullanılan sistemdir.

İskoçya'nın batısında yer alan, dumanlı, turbalı ve deniz karakterli viskileriyle ünlü koruma altındaki viski bölgesidir.

Damıtma işleminin en saf ve dengeli, ISR tankına viski olmak üzere gönderilen orta kısmıdır.

Viskinin rengini standartlaştırmak için yasal olarak iskoçya'da eklenmesine izin verilen tek maddedir. Aroma üzerinde etkisi olmadığı kabul edilir. Bourbon da kullanılması yasaktır.

Çimlenen arpanın büyümesini durdurmak için sıcak hava veya turba dumanıyla kurutulmasıdır.

Damıtma ve fermantasyon sırasında oluşan, viskiye asıl tadını ve kokusunu veren kimyasal bileşiklerdir.

İmbiğin baş kısmından kondansere uzanan, reflux (geri akış) oranını ve dolayısıyla viski karakterini doğrudan etkileyen borudur.

Mayşeleme tankında (mashtun) katı posa ile şekerli sıvının (wort) ayrıştırılması işlemidir.

İlk imbiğin (wash still) damıtılmasıyla elde edilen, yaklaşık %25 alkol oranına sahip sıvıdır.

Arpanın su verilerek çimlendirilmesi, bu sayede içindeki nişastanın şekere dönüşmeye hazır hale getirilmesi sürecidir.

Grist'in sıcak su ile karıştırılarak içindeki şekerlerin wort adı verilen sıvıya geçirilmesi işlemidir.

Olgunlaşma sırasında fıçıdan buharlaşarak kaybolan viski miktarıdır. İskoçya’da bu oran yıllık ortalama %1-2 civarındadır.

Japonya'ya özgü, viskiye sandal ağacı ve tütsü aromaları katan çok nadir ve pahalı bir meşe türüdür.

Şişesinde olgunlaşma süresi rakamla belirtilmeyen viskilerdir. Yasaya göre içindeki en genç viski en az 3 yıl olgunlaşmış olmalıdır.

Viskinin meşe fıçılarda bekleyerek rengini, aromasını ve yumuşaklığını kazandığı süreçtir.

Turba dumanıyla viskiye geçen dumanlı, tıbbi, isli aromaları ölçmek için kullanılan birimdir.

Geleneksel, bakırdan yapılan ve toplu damıtma (batch distillation) sağlayan damıtma cihazıdır.

Daha önce viski olgunlaştırmada kullanılmış, etkisi görece azalmış fıçılardır. Uzun süreli olgunlaşmalar için idealdir.

İmbik içindeki alkol buharının tepeye ulaşamadan yoğunlaşıp tekrar potun içine düşmesi işlemidir. Reflux arttıkça viski daha hafif bir karakter kazanır.

Sadece tek bir damıtım evinde, bakır imbiklerde, sadece su, maya ve maltlanmış arpadan üretilen viskidir.

İskoç viskisi endüstrisini koruyan, yasal düzenlemeleri takip eden ve küresel çapta tescilleyen ticari organizasyondur.

Binlerce yıl boyunca çürüyen bitki kalıntılarından oluşan yakıttır. Arpa kurutulurken yakıldığında viskiye karakteristik isli ve dumanlı notalar verir.

Meşe ağacının gözeneklerini tıkayan ve fıçının sızdırmaz olmasını sağlayan doğal yapısal oluşumlardır.

Gaelic dilinde "Hayat Suyu" anlamına gelen, viski kelimesinin kökenini oluşturan terimdir.

Daha önce hiçbir içkiyi olgunlaştırmamış, ilk kez kullanılan yeni meşe fıçılardır. Viskine yoğun meşe ve vanilya aroması katar.

Fermantasyon bittikten sonra damıtılmaya hazır hale gelen, yaklaşık %7-10 alkol içeren bira benzeri sıvıdır.

Fermantasyonun gerçekleştiği, genellikle ahşap veya paslanmaz çelikten yapılan devasa tanklardır.

Eski tip bir yoğuşturma sistemidir. Buharı soğutmak için su dolu bir tankın içindeki spiral bakır borular kullanılır, bu sistem viskiye daha gövdeli ve kükürtlü bir karakter verir.

Öğütülmüş maltın sıcak suyla karıştırılması sonucu elde edilen, fermantasyon öncesindeki tatlı sıvıdır.

Bakınız: Feints.

1920-1933 yılları arasında ABD'de uygulanan içki yasağı dönemidir. Bu dönem İskoç viskisinin karaborsa yoluyla tanınmasına ve ardından pazar lideri olmasına zemin hazırlamıştır.