Viski dünyasının en çok tartışılan ve karakteristik kategorilerinden biri olan isli (peated) viskiler, kendine has aromalarıyla diğer türlerden keskin bir şekilde ayrılır. Bu aromaların temelinde, arpanın kurutulması aşamasında kullanılan doğal bir yakıt olan turba (peat) yer alır. Yeni başlayanlar için genellikle zorlayıcı bulunan bu kategoriye doğru adımlarla başlamak, tadım deneyimini daha anlaşılır kılmaktadır.
Turba Nedir ve Viskiye Nasıl Etki Eder?
Turba, binlerce yıl boyunca su altında kalan bitki kalıntılarının (yosun, funda ve otlar) sıkışmasıyla oluşan organik bir yakıttır. İskoçya'nın özellikle kıyı ve ada bölgelerinde kömürün bulunmadığı dönemlerde, çimlendirilmiş arpayı (malt) kurutmak için turba ateşi kullanılmıştır.
Kurutma işlemi sırasında yanan turbanın dumanı arpalara siner ve fenol adı verilen kimyasal bileşikleri bırakır.
İsli Viski Deneyimine Nasıl Başlanır?
İsli viski dünyasına adım atarken doğrudan en yoğun seçeneklere yönelmek yerine, damak alışkanlığını kademeli olarak geliştirmek önerilmektedir.
Hafif İsli Seçeneklerle Başlayın Her isli viski yoğun bir duman tadı sunmaz. İskoçya’nın Highland veya Speyside bölgelerinden gelen, turba etkisi düşük (hafif füme) ekspresyonlar, damağın bu yeni profile alışmasını kolaylaştırır.
Su Ekleyerek Aromaları Açın Yüksek alkol oranı, isli viskilerdeki duman karakterini bazen baskılayabilir. Birkaç damla oda sıcaklığında su eklemek, alkolün yakıcılığını azaltırken isin altındaki meyvemsi veya tatlı notaların ortaya çıkmasına yardımcı olur.
Fenol Seviyesine (PPM) Dikkat Edin Viskilerdeki is yoğunluğu genellikle PPM (Parts Per Million) değeri ile ölçülür. Bu değer, kurutulmuş arpadaki fenol miktarını temsil eder. Başlangıç aşamasında düşük PPM değerine sahip markaları tercih etmek, dengeli bir tadım sağlar.
Tadım Sırasına Önem Verin Eğer birden fazla viski tadımı yapılıyorsa, isli viskiler her zaman en sona bırakılmalıdır. Yoğun duman tadı dil üzerindeki reseptörleri kaplayacağı için, sonrasında içilecek isli olmayan bir viskinin aromalarını almak neredeyse imkansız hale gelir.
İsli Viskiler Sadece İskoçya’ya mı Özgüdür?
İsli viski denince akla ilk olarak İskoçya’nın Islay bölgesi gelse de, günümüzde dünya genelinde turba kullanımı yaygınlaşmıştır. İrlanda, Japonya ve hatta Hindistan gibi ülkelerde de farklı yoğunluklarda isli viski üretimi yapılmaktadır. Ancak her bölgenin turbası farklı bitki örtüsünden oluştuğu için, ortaya çıkan "is" karakteri de bölgeden bölgeye farklılık gösterir. Örneğin Islay turbası deniz yosunu notaları taşırken, Highland turbası daha odunsu ve otsu karakterdedir.
