Z kuşağı ile ilgili yapılan yeni araştırmalar, genç yetişkinlerin alkol ile olan bağını "sosyal denetim" ve "performans" ekseninde yeniden şekillendirdiğini ortaya koyuyor.
Dijital Denetim ve "Hangxiety" (akşamdan kalma) Kavramı
EduBirdie tarafından paylaşılan verilere göre, Z kuşağının (1997–2012 doğumlular) ileride alkol tüketimini düşünmediklerini belirtiyorlar. Araştırmaya katılanların %31'i bir gece dışarı çıktıktan sonra kendilerine ait utanç verici fotoğraf veya videolarla karşılaşmaktan endişe duyuyor.
Bu kuşak, hayatının her anını belgeleyen ilk nesil olma özelliği taşıyor. 2010 ve 2011 yıllarında Instagram ve Snapchat gibi platformların yaygınlaşmasıyla birlikte, eskiden özel kalan anlar artık dijital ortamda kalıcı hale geliyor. Bu durum, "hangxiety" (akşamdan kalmalık sonrası yaşanan kaygı) teriminin gençler arasında daha sık kullanılmasına yol açıyor. Alkolün fiziksel etkilerinden ziyade, bir önceki geceye dair kontrol kaybı ve dijital izlerin yarattığı stres, tüketimi sınırlayan ana motivasyon kaynağı haline geliyor.
Alkollü İçecekler Birer "Aksesuar" Haline Geliyor
Z kuşağı için dışarı çıkma eyleminin artık bir "deneyim belgeleme" sürecine dönüştüğünü belirtiyor. Alkol endüstrisi analizlerinde, bu yaş grubunun içki içmekten değil, "nasıl bir içici olarak görüneceğinden" kaygı duyduğu vurgulanıyor.
Bu bakış açısına göre:
- Mekan seçimi ve seçilen içecek, kişisel markanın bir parçası olarak kurgulanıyor.
- Yüksek fiyatlı kokteyller, sadece içerikleri için değil, sundukları görsel sunum ve sosyal medyada paylaşılabilir "deneyimsel kesinlik" için tercih ediliyor.
- Barmenler birer "prodüksiyon ekibi", mekanlar ise birer "set" olarak konumlandırılıyor.
Arkadaşlık İlişkileri ve Sosyal Baskı
Araştırmada öne çıkan bir diğer nokta ise sosyal baskı dengesi. Her üç gençten biri, alkolü hiç kullanmamanın arkadaşlık ilişkilerini riske atabileceğini düşünüyor. Sosyal medyada "eğlenceyi kaçırma korkusu" (FOMO), gençlerin bir yandan içmeye devam etmesine, diğer yandan ise bu süreci aşırı kontrollü ve "performans odaklı" yürütmesine neden oluyor.
Sağlık mı yoksa İmaj mı?
2018'den beri yükselişte olan "sober curious" (içki içme konusunda temkinli/meraklı) akımı, Z kuşağı ile birlikte daha stratejik bir boyuta ulaştı. Önceki kuşaklarda alkolü azaltma kararı genellikle doğrudan sağlık verilerine dayanırken, günümüz genç yetişkinlerinde bu karar büyük ölçüde wellness (esenlik) kültürü ve "dijital itibar yönetimi" ile ilişkilendiriliyor. Sonuç olarak alkol tüketimi, artık sadece bir içecek tercihi değil, sosyal medyada nasıl bir kimlik inşa edilmek istendiğine dair bilinçli bir seçim olarak öne çıkıyor.
Z kuşağının alkol tüketimine karşı geliştirdiği bu temkinli ve "performans odaklı" yaklaşım, hem bireysel hem de toplumsal düzeyde çift taraflı bir tablo oluşturuyor. Sürecin olumlu ve olumsuz yanlarını şu başlıklarla inceleyebiliriz.
Olumlu Yanları
Sağlık Bilincinin Artması: "Sober curious" akımıyla birlikte alkol tüketiminin azalması, karaciğer sağlığı, uyku kalitesi ve bağışıklık sistemi üzerinde doğrudan olumlu etkiler yaratıyor. Uzun vadede alkole bağlı kronik hastalık riskleri düşüyor.
Dijital Güvenlik ve İtibar: Gençlerin sosyal medyadaki imajlarını koruma isteği, ileride profesyonel veya sosyal hayatlarını etkileyebilecek "utanç verici" dijital izlerin oluşmasını engelliyor.
Seçici Tüketim (Premiumization): Daha az ama daha kaliteli içme eğilimi, endüstride kalitesiz ve yüksek alkollü ürünler yerine; tadı, hikayesi ve sunumu ön planda olan ürünlerin gelişmesini teşvik ediyor.
Bilinçli Sosyalleşme: Alkolün bir "araç" olmaktan çıkıp "aksesuar" haline gelmesi, insanların birbirleriyle iletişim kurmak için sadece alkolün yarattığı sahte özgüvene ihtiyaç duymadığını gösteriyor.
Olumsuz Yanları
Sürekli Performans Kaygısı: Bir gece dışarı çıkmanın bile "belgelenmesi gereken bir görev" haline gelmesi bizlerin , gençlerin anı yaşamasını engelliyor. Bu durum, eğlenmekten ziyade "eğleniyor gibi görünme" stresini beraberinde getiriyor.
Psikolojik Baskı ve "Hangxiety": Sosyal denetimin bu kadar sıkı olması, en ufak bir kontrol kaybında bile bireyin kendisini aşırı yargılamasına ve sosyal kaygı (anksiyete) yaşamasına neden oluyor.
Sosyal İzolasyon Riski: Alkol tüketmeyen veya tüketimini kısıtlayan gençler, arkadaş grupları içinde "eğlenceyi bozan kişi" olarak etiketlenme veya sosyal etkinliklerin dışında kalma korkusu (FOMO) yaşayabiliyor.
Yapay Deneyimler: Mekanların ve içeceklerin sadece "fotoğraf çekilebilir" (Instagrammable) olmasına odaklanılması, gerçek gastronomi ve sosyal kültürün içinin boşalmasına, her şeyin yüzeysel bir görselliğe indirgenmesine yol açabiliyor. Kısacası olumsuz yanları bizi gerçeklikten koparıp anın tadını çıkartmanın önünde engel oluyor.
siz ne düşünüyorsunuz?
