İskoç Viski Birliği (SWA) tarafından paylaşılan 2024 yılı ihracat verileri, küresel viski pazarında alışılmış dengelerin değişmeye başladığını gösteriyor. COVID-19 pandemisi sonrası yaşanan tedarik zinciri dalgalanmaları ve stok biriktirme süreçlerinin ardından pazar daha gerçekçi ve sürdürülebilir bir zemine otururken, bazı ülkelerin performansı dikkat çekici bir boyuta ulaştı. Bu tablonun içinde Türkiye, hem hacim hem de değer bazında gösterdiği büyüme ile İskoçya’nın en önemli stratejik ortaklarından biri haline geldi.
Küresel Pazarda Normalleşme Süreci
2024 rakamlarına genel bir perspektiften baktığımızda, İskoç viski ihracatının toplam değerinin 5,4 milyar sterlin seviyesinde gerçekleştiğini görüyoruz. Bu rakam, 2023 yılına oranla yaklaşık yüzde 3’lük bir gerilemeye işaret etse de, uzun vadeli trendlere bakıldığında sektörün hala güçlü bir pozisyonda olduğu söylenebilir. Pandemi sonrası 2022 ve 2023 yıllarında görülen rekor artışların ardından yaşanan bu hafif düzeltme, endüstri temsilcileri tarafından bir krizden ziyade taşların yerine oturması olarak yorumlanıyor.
Dünya genelinde tüketicilerin "daha az ama daha kaliteli içme" eğilimi olan premiumlaşma süreci devam ediyor. Harman viskiler hala pazarın yüzde 90’lık hacmini domine etse de, tek malt (single malt) viskilerin toplam ihracat değerindeki payı yüzde 31 seviyesine kadar yükselmiş durumda.
Türkiye İskoç Viski Dünyasının Yeni Yıldızı
SWA verilerinin en çarpıcı başlıklarından biri Türkiye’nin performansıdır. Türkiye, 2024 yılında İskoç viskisi ihracatında değer bazında ilk 10 pazar arasına girmeyi başararak tarihi bir eşiği geçti. İhracat değeri bir önceki yıla göre yüzde 30’un üzerinde bir artış göstererek yaklaşık 430 milyon sterline ulaştı. Bu büyüme hızıyla Türkiye; İspanya, Japonya ve Kanada gibi yerleşik ve güçlü pazarları geride bırakarak dünya genelinde 6. sıraya yerleşti.
Hacim bazında bakıldığında ise Türkiye’nin 8. sırada yer aldı.
Bu durum, Türkiye’deki viski kültürünün sadece nicelik olarak değil, nitelik olarak da geliştiğini kanıtlıyor. Tüketicilerin daha üst segment harmanlara ve tek malt viskilere olan ilgisi, Türkiye’yi İskoç üreticiler için bir "öncelikli pazar" konumuna getirdi. Yazılarım gereği bir çok damıtımevi ile de görüşüyorum, her ay 1-2 damıtımevi mutlaka türkiye pazarına girmek için benden bilgi de istiyor. Hem pazar hem ithalatçı bilgileri için. Özellikle viski kulüplerinin artması ve viski eğitimlerine olan yoğun talep, bu istatistiksel başarının bir yansıması gibi duruyor.
Hindistan ve Çin Pazarlarındaki Vergi Hamleleri
İskoç viski endüstrisinin küresel büyüme stratejisinde Hindistan ve Çin, devasa potansiyelleriyle en kritik iki kale konumunda. 2024 yılı, bu iki pazardaki katı vergi duvarlarının çatlamaya başladığı tarihi bir dönem olarak kayıtlara geçiyor.
Hindistan tarafında, on yıllardır süregelen ve İskoç viskisine uygulanan %150’lik yüksek gümrük vergisi, Birleşik Krallık ile yürütülen Serbest Ticaret Anlaşması (FTA) müzakereleriyle nihayet yumuşama sinyalleri veriyor.
Çin pazarında ise daha stratejik ve hedef odaklı bir vergi indirimi süreci gözlemleniyor. Çin hükümeti, geçtiğimiz dönemde alkollü içki ithalatındaki bazı ek vergi yüklerini hafifletme kararı alarak İskoç viskisi üzerindeki gümrük baskısını azalttı.
